Vanaf maart 2026 in het Luther Museum “Onder de Zwaan”: een tentoonstelling over levend luthers erfgoed uit heel Nederland. Ontdek bijzondere objecten, persoonlijke verhalen en inspirerende tradities. Een tentoonstelling over zorg, verbinding en een eigen stem – die laat zien wat het betekent om luthers te zijn, toen én nu.
Onder de Zwaan – Levend luthers erfgoed uit heel Nederland
Tentoonstelling in het Luther Museum, 19 maart – 14 juni 2026
De tentoonstelling is het voorlopig resultaat van een co-creatie project met de Nederlandse lutherse gemeenschap, waarin erfgoedobjecten en erfgoedverhalen samenkomen. Het vertelt de bijzondere geschiedenis van de lutherse minderheidsgemeenschap in ons land, de culturele en maatschappelijke waarden én de verbondenheid met Het Verhaal van Nederland.
Onder de Zwaan wordt één van de meest diverse tentoonstellingen in het Luther Museum ooit, met uiteenlopende voorwerpen van de 16e eeuw tot nu, uit alle lagen van de samenleving, zoals een brief van Luther aan de Nederlandse gemeenschap, een gouden lezenaar van een vriend van Rembrandt, een doopakte uit Suriname, de doopsschaal van Thorbecke, een geweven damasten doek van de Huisvrouwendagen, en een hedendaags altaarkleed van Koen Taselaar.
Én we laten we de mensen achter de objecten aan het woord: lutheranen uit alle hoeken van het land, de diversiteit van deze ondogmatische geloofsgemeenschap.
Er worden verschillende podcast afleveringen opgenomen en er is een uitgebreid mee-doe en mee-maak publieksprogramma.
In de museumgalerij toont beeldend kunstenaar Helmut Smits 15 nieuwe fotocollages, die het erfgoed actualiseren alsof het gebruiksvoorwerpen zijn anno 2026.
Waarom heet de tentoonstelling ‘Onder de Zwaan?’
De zwaan is het symbool van de lutherse gemeenschap in Nederland, een soort geuzenteken. Maarten Luther wilde vanaf 1517 de Rooms Katholieke Kerk van binnenuit hervormen en hij was niet de enige. Honderd jaar voor Luther was de Boheems (Tsjechische) priester Johannes Hus ook al bezig om de misstanden van de Rooms Katholieke Kerk aan te kaarten. Hus, wat ‘gans’ betekent in het Tsjechisch, moest het bekopen met zijn leven. Hij werd tot de brandstapel veroordeeld. Luther heeft daarover gezegd: “Hus heeft over mij voorspeld: gij zult een gans braden, maar over honderd jaar zult gij een zwaan horen zingen, die zult gij moeten verdragen”.
Die zwaan is Luther en dat is de reden waarom de lutheranen, met name in Nederland, de zwaan als symbool gebruiken. Veel andere kerken hebben een haan, maar de Lutherse Kerk heeft dus een zwaan op de top. Onder de Zwaan is het luthers erfgoed te vinden: het is de plek van de lutherse cultuur, tradities en gebruiken.
Lees meer over de tentoonstelling en het publieksprogramma
in de website van het Luther Museum: https://luthermuseum.nl
Over het Luthermuseum
Het Luther Museum Amsterdam is gevestigd in gebouw Wittenberg aan de Nieuwe Keizersgracht. Het pand uit 1772 is gebouwd als het Evangelisch-Luthers Diaconie Oude Mannen- en Vrouwenhuis. Het speelde een grote rol bij de opvang van armen, ouderen en wezen.
Sinds 2019 vertelt het Luther Museum het unieke verhaal van de lutherse gemeenschap in Amsterdam en Nederland. Dit doen we via het materieel en immaterieel luthers erfgoed,
via hedendaagse kunst, literatuur en muziek – geïnspireerd door hervormer Maarten Luther, die wij in deze tijd zouden typeren als activist. Luthers erfenis inspireert steeds opnieuw discussies over individuele verantwoordelijkheid, religieuze vrijheid en de verhouding tussen individu en autoriteit in de moderne samenleving.
Onze monumentale locatie, met authentieke achttiende-eeuwse bestuurskamers en een sfeervolle kerkzaal, vormt een vaak nog onontdekte parel in Amsterdam. Bezoekers waarderen het gebouw, een voormalig oude mannen- en -vrouwenhuis, niet alleen als historisch kader maar ook als intrinsiek onderdeel van het verhaal van het museum.
